Önbellek (cache) nedir?

 

Cache bellek, bilgisayarın merkezi işlemci biriminde kurulur ya da hemen yanında ayrı bir çipte olabilir. Merkezi işlem birimi önbelleğe depolanan talimatları çalışan programlarda gereken tekrarlı kullanılan istekleri sistem hızını artırmak için kullanır. Önbelleğin avantajı mekezi işlem biriminni anakartın sistem yollarını veri transferi için kullanmamasıdır. Veri anakartın sistem yollarından geçmek zorunda olduğunda yavaşlar. Merkezi işlem birimi bu yavaşlığa karşı veriyi daha hızlı işleyerek sistem yollarını bu darboğazdan kurtarır.

 

cache - önbellek

Önbellek

 

İşin ilginç yanı, birçok program çalışırlken veya açıkken çok az kaynak harcar. Bu kaynaklar önbellekte tutulduğunda programlar daha hızlı ve etkili bir biçimde yönetilir. Tüm koşulların eşit olduğu ve yüksek CPU ile az önbelleğe sahip bilgisayar ile daha az CPU ya sahip ama daha fazla önbelleği olan bilgisayar karşılaştırıldığında daha fazla önbelleğe sahip bilgisayar daha performanslı olmuştur. Önbellek L1 ve L2 olmak üzere isimlendirilir. L1 de önbellek CPU içindedir, L2 de önbellek CPU nun yanında ayrı bir çipdedir. Bazı CPU lar her ikisine de sahip olabilir bu tiplerde L3 olarak adlandırılır.

CPU içinde bulunan önbellek ayrı olana kıyasla daha hızlıdır, mikroişlemcinin kendi hızında çalışır. Ancak ayrı önbellekler Rastgele erişilebir bellek(RAM) ten 2 kat daha hızlıdır. Ram lere göre daha pahalıdır ancak CPU ve anakartla birlikte kurulduğunda sistem performansını en yüksek seviyeye çıkarır.

 

Bunun dışında birde akıllı önbellek teknolojisi bulunmkata bu da birden fazla çekirdek bulunan CPU larda çekirdekler arasında önbelleğe kimin ne kadar ihtiyacı varsa o kadar kullanılmasını sağlayan teknolojidir. Örneğin bir çekirdek bütün önbelleği kullanırken diğeri kullanmayabilir veya bir kısmını bir çekirdek diğer fazla kısmını diğer çekirdek kullanabilir. Genelde yeni nesil bilgisayarlarda bu teknoloji kullanılıyor.

 

Biraz hız kısmından da bahsedeyim örneğin benim kullandığım işlemvi intel i7 3632QM modeli 2.2 Ghz e sahip ancak 6MB akıllı önbellek ile 3.2 Ghz e kadar çıkabiliyor. Bu da önbelleklerin ne kadar önemli olduğunu bize gösteriyor.